a

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adicing elit ut ullamcorper. leo, eget euismod orci. Cum sociis natoque penati bus et magnis dis.Proin gravida nibh vel velit auctor aliquet. Leo, eget euismod orci. Cum sociis natoque penati bus et magnis dis.Proin gravida nibh vel velit auctor aliquet.

  /  Project   /  Blog: Sapiens’in yazarı Harari 21.yy

Blog: Sapiens’in yazarı Harari 21.yy


Sapiens’in yazarı Harari 21.yy için 21 ders adlı kitabında;’’Büyük veri,makine ögrenmesi,yapay zeka gibi teknolojiler nedeniyle gelecekte insan gücüne olan ihtiyaç o denli azalacak ki insanlar kitleler halinde gereksiz hale gelmeye başlayacak.’’diyor.

Bunun sinyallerini son 30 yıldır alıyoruz aslında.İnsanlık,tarihte hiç olmadığı kadar hızlı bir sekilde ilerliyor ve bu ilerlemeyi kontrol edebilecek bir güç,bir yaklaşım veya bir yönetim sistemi bulunmuyor.Ne kapitalizm,ne liberalizm,ne de sosyalizm bu degişime dair çözümler üretebiliyor.Sadece izliyoruz ve sonunda da Harari’ye göre şöyle olacak:’’Devletler yerine,bu teknolojileri kontrol eden şirketler dünyanın yönetimini eline geçirecek.’’

Peki biz normal insanlar ne yapacağız?
Bu yeni dünya düzenine hazırlanırken öncelikle yapmamız gereken,yeni dünya sisteminde bizleri nelerin beklediğini,bu yeni teknolojilerin ne olduğunu çok iyi anlamalı ve gerekli becerileri edinmek ve gereksiz olmamak için bugünden tezi yok çalışmaya başlamaktadır.

Peki bu beceri ve teknolojiler nelerden oluşuyor?
Dünyayı değiştirecek teknolojiler olarak adlandırabilecegimiz,insanlığın gelecegine yön verecek olan bu beceri ve teknolojileri;big data,yapay zeka,derin ögrenme,makine ögrenmesi,nesnelerin interneti,3 boyutlu yazıcılar gibi ana başlıklar halinde sıralayabiliriz.Bilginin paylaştıkça kıymetli olduğuna inanan biri olarak Geleceğe Yön Verecek Teknolojiler başlığı altında bir yazı serisine başlamaya karar verdim.İlk olarak tüm bu teknolojilerin temelini ve kaynağını oluşturan,bir önceki yazımda da yer verdiğim Big Data’dan başlamak istiyorum.O kadar derin bir konu ki bir kaç metinle anlatılması,büyüklüğünün farkına varılması pek mümkün gözükmüyor

Yapılan araştırmalar gösteriyor ki,2000 yılında dünyadaki tüm verilerin sadece %20’si dijital olarak bulunurken kalan %80 eski usül kitaplarda bulunan bilgilerdi.Şuan ise dünyaki tüm verilerin %98’i dijital ortamda erişilebilir durumda bulunuyor.Artık bilgiye ulaşmak o kadar kolay hal aldı ki bir tık ile sayfalarca bilgiye anında ulaşabiliyoruz.Bilgiye ulaşmak ne kadar kolaylaştıysa, hızlandıysa bilgiyi paylaşmakta aynı doğrultuda ivme kazandı.Veri kaynaklarının artmasıyla birlikte bu verinin sağlıklı ve efektif bir şekilde kullanımı zamanla daha da önem kazandı.

Eski usül bilgisayarla ilgilenenler daha iyi bilir,önceden SQL tipi veri kontrolü yapılarak veri analizi yapılıyordu.Yeni bir bilgiye ulaşmak için bir listeyi taramak, belli bir sütundan bazı bilgileri çekmek oldukça zor ve verimsiz bir olsa gerek. Artık bulut sistemiyle,hangi konuda ne tür bilgiye ihtiyaç duyuluyorsa, yazılan algoritma sayesinde, o veri bulunduğu bulut ortamından çekilip alınıyor.İhtiyaca göre istenilen verinin düzenli bir şekilde kullanıcıya ulaşması,perde arkasında gerçekleşen işlemler sayesinde sağlanıyor.Bulut sisteminde bulunan karmaşık bilgilerin kullanılabilir hale getirilip kullanıcıya aktarılması işlemi aslında bize big datanın görevini açıklıyor.

Big data 5 ana bileşenden oluşmaktadır.Bunlar;

Volume(Hacim)

Variety(Çeşitlilik)

Velocity(Hız)

Verification (Doğrulama)

Value(Değer)

Bu bileşenlerle alakalı detaylı bir yazı kaleme alacağım.Bu yüzden burda detayına girmiyorum.

Nasıl,Nerelerde Kullanılıyor?

Hepiniz bir sigorta şirketi veya banka tarafından aranmışsınızdır. Konuştuğunuz kişinin sizin hakkınızda bildikleri sizi şaşırtmıyor mu? (zamanla alıştığımız bir durum aslında)
Sizinle ilgili bu kadar bilgiye nasıl ulaşıyorlar?

Gelin beraber inceleyelim.

Çağrı merkezinde çalışanların bilgisayarlarında veri bulutuna erişebilen bir kontrol paneli bulunuyor.Bu kontrol paneli sayesinde sizinli ilgili isim,adres,aile geliri,aile üyeleri ile ilgili bilgiler olmak üzere bir çok veriye ulaşabiliyorlar.Hatta başka bir bankada bulunan banka kartınızla alakalı bilgilere dahi erişebiliyorlar. Ayrıca müşterinin şirketle veya bankayla olan son işlemlerini öğrenmek için ilişkişkilerinin veritabanına erişebilir hatta eski aramaların metinlerine,gönderdiğiniz e postalara, canlı yardım aldığınızda yaptığınız yazışmalara kadar birçok bilgiye rahatlıkla erişim sağlayabiliyorlar.
Söz konusu şirketin web sayfasını ziyaret etmişseniz hangi sayfasını ziyaret ettiğinize ve sayfada ne kadar kaldığınıza kadar kontrol edebiliyorlar.Bu sayede ilgili banka veya şirket sizin ne ile ilgilenebileceğinizin çıkarımını yapıyor ve size o doğrultuda imkanlar,paketler sunuyor.
Biraz daha ileriye gidersek,bu kontrol paneli sayesinde, sosyal 
medya hareketlerinizi de kontrol edip sizi daha yakından tanıma imkanına sahip oluyorlar.Ya da kullandığınız araç bir şirket aracıysa ve araç takip sistemi bulunuyorsa nereye ne zaman gittiğinizi hatta o anda nerede bulunduğunuzu dahi tespit edebilirler.
Bunların hepsini tek bir tıkla tek bir yerden gerçek zamanlı olarak yapabilirler.
Yani sizi sizden daha iyi tanıyorlar. Ve burada bahsettiklerim geleceğin olasılıkları değil, günümüzde birçok şirket tarafından kullanılan teknolojiler diyebiliriz.

Mahrem bilgilerinizin hepsine bu kadar kolay ulaşabilmeleri bir güvenlik sorunu oluşturmuyor mu? Veri bilimiyle ilgilenen kişilerce tartışılan bu konu açıklığa kavuşturulmuş değil aslında.Bu verileri sizin bizzat verdiğiniz bilgilerden ve izinlerden yola çıkarak saptıyorlar ve kendilerine kaynak oluşturuyorlar.

Big datanın faydalı taraflarına da bakmamız gerekiyor.Nedir bunlar?

En önemli faydası dolandırıcılığa karşı aldığı önlemlerdir.Örnek vermek gerekirse; kredi kartınızla çok alakasız bir yerde harcama yapıldığı saptanırsa bankanız anında size ulaşıyor veya mesaj atıyor.

Peki big data bunu nasıl sağlıyor?

Eldeki mevcut bilgilerin analizini,sıra dışı aktivitelerin tespit edilmesini ve buna uygun bir eylem alınmasını sağlayan algoritmalar sayesinde big data bizlere böyle bir imkan sunuyor.

Mesela İstanbul’da yaşadığı bilinen bir kişinin kredi kartı ile Rize’de alışveriş yapıldığı bankanın sistemine düştüğü anda otomatik güvenlik sistemi çalışma başlar.Sistem bu durum karşısında algoritmayı çalıştırarak öncesinde o yöne alınmış uçak bileti olup olmadığını sorgulayarak bu işlemin şüpheli olup olmadığına karar verir ve güvenlik amaçlı kullanıcıyı durumdan haberdar eder.

Şirketler de ürün fiyat politikalarını belirlerken de big datanın nimetlerinden faydalanır.Herhangi bir ürünü piyasaya sürdükten sonra tüm mağazalarda kaç saatte ne kadar satıldığı datasını kaydeder.Örneğin bir mağazada hiç ürün satılmamışsa hemen o mağazanın sorumlusuyla iletişime geçilip sebebinin araştırılması gerektiğini şirkete bildirir. Bu sayede ürünün vitrinde bir an önce yerini alması ve satışının yapılması sağlar.Ayrıca ürün fiyatlandırması için de big datadan faydalanmak mümkün.Müşterilerin hangi fiyat bandında daha çok alışveriş yaptığı saptanıp,şirketin stratejisini belirlemede etkin rol oynar

Bunların hepsi çok farklı kaynaklardan alınan yığınla verinin anında analizi ile mümkün oluyor.

Bilindiği üzere netflix big datayı en etkin kullanan,birçok stratejisini bu sayede belirleyen şirketlerden bir tanesi.İzleğiniz dizi veya filmin benzerini sürekli karşınıza çıkarması bu algoritmalar sayesinde gerçekleşir.Hangi aralıklarla siteye giriş yaptığınız,peş peşe mi yoksa belli aralıklarda mı izlediğiniz,hangi afişi ne kadar beğendiğiniz,nerede ne zaman hangi cihazı kullanarak seyrettiğiniz,normal yayın akışını nerede durdurup nerede tekrar başlattığınız,hangi bölümleri geri sararak tekrardan izlediğiniz gibi bir çok parametre netflixin satış politikasını belirlemesinde etkili oluyor.

Hepsiburada.com gibi e-ticaret sitelerinde yaptığınız alışveriş sonrasında giriş sağladığınız hesap bilgileriyle entegre olan tüm platformlarda karşınıza reklam olarak çıkmaya başlar

Tüm bunlar girdiğimiz sitelerde ve platformlarda sergilediğimiz hareketlerin veri analiziyle mümkün oluyor.

Big datanın gelecekte hayatımızda çok daha etkin rol alacağının farkındayız fakat artık gelecek kavramı çok da uzak bir zaman dilimini ifade etmiyor.Teknolojinin gelişimi geometrik olarak büyüdüğünü düşünürsek, bugünden yarına kayda değer gelişmeleri görmek bizleri çok da şaşırtmıyor.Bu sebeple big data, günümüzde etkisini gösteriyor ve yükselen ivmesiyle her geçen gün daha da kendini geliştirerek bizlere yol arkadaşlığı yapıyor.Bizlerin yapacağı bu arkadaşlığa eşlik edip kendimizi bu alanda geliştirmek olacaktır.

Peki big data alanında ne tür meslekler bulunuyor?

Big Data Mühendisliği,Big Data Mimarlığı,Big Data Analistliği,Veritabanı Mühendisliği,Veriambarı Mühendisliği,Veri Bilimciliği,Big Data Araştırmacılığı gibi bazı meslek gruplarının gelecek zaman diliminde daha çok talep göreceği bekleniyor.İlginizi çeken alanda çalışmalara bugünden tezi yok başlamanız gelecek adına size fayda sağlayacaktır.

Gelecek elbet bir gün gelecek, bunu hepimiz biliyoruz yalnız, kendimizi bu geleceğe hazırlamamız gerekiyor.Çünkü bazı meslek grupları gelecekte çok gereksiz olmaya başlayacak. Bu duruma düşmemek için vakit kaybetmeden ilgi duyduğunuz alanda kendinizi geliştirmeniz gerekiyor

Muhabbetle kalın.

Ramazan SARI

Source: Artificial Intelligence on Medium

(Visited 4 times, 1 visits today)
Post a Comment

Newsletter